önce M. AKÇA tarafından yazılmıştır. İstatistiksel Veri Tipleri

İstatistiksel Veri Tipleri

İstatistikte yorumlamak ve sunmak amacı ile toplanmış, özetlenmiş ölçüm,bilgi ve belgelere genel olarak veri denilmektedir. İşlenmiş ve sonuç çıkarılmış veriye bilgi ya da enformasyon denir. Veri tipleri ise şu başlıklarda toplanabilir:

1. BAKIŞ AÇISI

1- Nümerik Veriler: Sayısal-Nümerik-Nicel Veriler de denmektedir. Boy,Yaş gibi süreklilik arzeden değerler Nümerik verilerdir. “Daha fazla” ifadesi ile kullanılabilirler. Sürekli ve süreksiz olarak iki başlıkta ele alınabilir:

a) Sürekli Nümerik Veriler: Yaş, Sıcaklık

b) Aralıklı Nümerik Veriler (Interval): Çocuk Sayısı, Kaza Sayısı

2-Nominal Veriler: Kategorik bir veri çeşidir.  “Daha fazla” ifadesi ile kullanılmazlar. İkiye ayrılır:

a)Dikotom Veriler: Var-Yok, Kadın-Erkek, Hasta-Sağlıklı

b)İkiden Çok Kategorili: Medeni Durum-Renk-Irk-Şehir, İsim, Forma Numarası

Örneğin forma numarası oyuncunun seviyesi ile ilgili bir bilgi içermez.

3-Ordinal Veriler: Ordinal veriler de yine kategorik veri türündendir. Fakat değerleri arasında sıralı bir ilişki bulunmaktadır. “Daha fazla” ifadesi ile kullanılabilirler ancak nekadar daha fazla olduğunun ölçüsünü veremezler. Örneğim: Eğitim Düzeyi, Sosyoekonomik ölçek skorları gibi. Nominal veriler, ordinal verilere daha az bilgi taşırlar.

4-Ratio Veriler: Nümerik verilere benzerler. 100 santigrat derece, 50 santrigat derecenin iki katı denilemez ama derece kelvine çevrilirse 60 kelvin 30 kelvinin 2 misli sıcak denilebilir. Oran verilebilir veri türlerine Ratio veriler denir. Burda kelvin derece ratio türünden bir değişken iken, santigrat ise nümerik veri türüne örnek olarak verilebilir.

Not: Bazı durumlarda; aynı veri fakat farklı çalışma için veri tiplerine farklı nazarlarla bakılabilir. Örneğin ülkenizdeki arabaların silindir ortalamasından bahsederken, otomobil silindirleri ratio verilere örnek olarak verilebilirken, silindirlerine göre arabaları sınıflandırmak istediğimizde kategorik bir veri çeşidi olarak gösterimlerimizde kullanabiliriz.

 2. BAKIŞ AÇISI

İkinci bir bakış açısına göre veri tipleri Niceliksel ve Niteliksel olarak ayrılabilir.

1-Niteliksel Veri Tipleri: Sınıflandırmaya ve kategorileştirmeye izin veren veri tipidir. (Nominal ve Ordinal veri tipleri)

2-Niceliksel Veri Tipleri: Sayısal veri içiren veri tipleridir. (Nominal ve Ordinal olmayan veri tipleri)

a) Sürekli Niceliksel Veri Tipleri:  (0,1,2…) şeklinde giden ve sonlu sayıda değer alabilen veri tipleridir.

b) Süreksiz Niceliksel Veri Tipleri: Sonsuz sayıda değer alabilen veri tipleridir.

Sayısal katsayıların önem arzettiği olaylarda, söz konusu değerin uygun veri türüne çevrilmesi önem arz etmektedir. Örneğin sıcaklık artışının kimyasal reaksiyonlara etkisi üzerinde bir araştırma yapılırken bunun santigrat derece yerine kelvin ile yapılması uygun olacaktır. Çünkü 0 dereceden 1 dereceye sıcaklık artışına göre moleküllerin durumunu incelersek, 0′ dan 1 e çıkışta sonsuz oranda bir artış olacaktır. Halbuki 0 santigrat derecede madde molekülleri hareketli iken, o kelvin derecede tıpkı bu matematiğe uygun şekilde moleküller hareketsizdir.

Kullanılacak olan istatistiksel veri tipi ister bir bağımlı değişken olsun, ya da bağımsız değişken olsun kullanılan istatistik analitik aracınını ve yöntemini belirlemesi nedeniyle çok önemli bir bilgidir.