önce M. AKÇA tarafından yazılmıştır. Kategorik Verileri Özetleme

Kategorik Verileri Özetleme

Bir özet tablodan ya da Veri Özetleme ‘den bahsettiğimizde aklımıza frekans, miktar ya da yüzde değerlerin bulunduğu kategorik veri gösterimi gelmektedir. Bir özet tablo genellikle kategorileri bir sütunda frekans, miktar toplamları ya da yüzde değerlerini bir diğer sütunda tutar.

Bir araştırmada iş yerinde 100 tane müşteriye şu soru soruluyor ve alınan cevaplar kaydediliyor.

– Yolda 1000 TL bulsaydınız ne yapardınız? Müşterilerden alınan cevaplar şu şekilde:

Anket

 

100 müşteriye sorulan sorular bir Excel sayfasında ancak 37 müşteriyi gösterecek şekilde görüntülenebiliyor. Fakat verilen bilgiler özetlenerek ve bazı gösterim detaylarının gösterilmesinden vazgeçerek, içerik tek bir sayfada özetlenebilir.

Özet Veri

Formül çubuğunda gördüğümüz formül H2 hücresine girilen formüldür. Sırası ile aynı Formülü H3,H4,H5 ve H6 hücrelerine de uyguluyoruz.

Burda Yüz adet müşteri olduğu için tekrardan yüzdesel bir hesaplama yapmaya gerek kalmadan basit bir veri özetleme işi gerçekleştirilmiş oldu. EĞERSAY işlevi ile özetlediğimiz veriyi şüphesiz başka yöntemlerle de yapabiliriz. Mesela bu yöntemlerden bir tanesi de Özet Tablo oluşturmaktır.

Veri özetleme işleminden sonra grafiklendirme işlemi uygulanabilir. Veri özetleme işlemi kategorik bir takım değerler ürettiği için Kategorik Veri Tipleri için kullanılan grafik çeşitleri bu işlemler için uygun olacaktır.

 Kategorik Veri Tipleri İçin Kullanılan Grafikler

Çubuk Grafiği

Çubuk diyagramında her bir çubuk bir kategori göstermektedir. Çubukların uzunlukları miktarın derecesini vermektedir. Bu sayede kategori büyüklükleri kolaylıkla birbirleri ile karşılaştırılabilmektedir.

Çubuk Diyagramı

 

Pasta Grafiği

Pasta grafiği kategori verilerinden oluşan bir dairedir, kategori büyüklüğünün sayısal değeri ne kadar yüksekse grafikte o kategoriye ayrılan daire (pasta) dilimi de o kadar büyük olacaktır.

 

Pasta Grafiği

Pareto Diyagramı

Pareto diyagramı’nda kategoriler büyüklüklerine göre büyükten küçüğe doğru sıralanır. Bunu yapmaktaki amaç Pareto Kuralı göre veriyi incelemektir. Pareto Kuralı şunu der:

Az sayıda büyük değer, gurupta çoğunluk hacme sahiptir. Yani 100 milyonluk bir ülkede 20 milyonluk bir kitle tüm ana paranın %80’ine hakimdir. gibi bir çıkarımda bulunulur. Kaba taslak normal dağılıma uyan her sistem bu kuralı sağlar. Bu kural 80’e 20 kuralı olarak da bilinmektedir. Bu işlemi gerçekleştirmek için :

1- Önce kategori değerleri ya da oranları büyükten küçüğe sıralanır. Örneğimizde bu büyüklük kategorinin % değeridir.

2- Kategorilerin yüzdesel değerleri kümülatif bir şekilde toplanır.

pareto-1

Burda ilk değer 30 olduğu için ilk toplam da 30’dur. İkinci değere gelindiğinde bir önceki değerle ikinci değerin toplamıdır.

pareto-2

Daha sonra da her bir değer toplamların toplamı ile toplanarak en alt değere gelindiğinde 100 oluncaya kadar işlemi devam ettiririz. Bu işlemi hızlıca yapmak için I3’e yazdığımız formülü aşağı doğru yapıştırarak devam edilir.

pareto-3

 

Kümülatif değerler oluşturulduktan sonra grafiği alttaki gibi oluşturulabilir.

pareto-4

 

Grafiği oluşturduğumuzda bir tane değeri (burada kümülatif değeri) ikincil eksen olarak belirlemeliyiz ki eksen değerleri biribirlerine karışmasın ve değer gösterimleri ile kümülatif göstergeler farklı grafik tipleri ile ifade edilebilsin.