önce M. AKÇA tarafından yazılmıştır. Kredi Skorlama Nedir?

Kredi Skorlama Nedir?

Kredi Skorlama

Finans dünyasında, tüketiciler satın alma ihtiyaçlarını karşılamak için düzenli olarak  kredi taleplerinde bulunurlar. Finansal kurum için kritik olan kredi için başvuranlar arasında iyi ve kötü olabilecekleri önceden başarılı bir şekilde öngörebilmektir. Bu problemi çözmeye odaklı en yaygın  çözüm ise Kredi Skorlaması’dır. Kredi skorlaması, karar modelleri ile karar modellerinin altında yatan teknolojilerin bütünüdür.

Bu teknolojiler kim ne kadar kredi almalı gibi kararları vermek ve kredi verenlerle kredi çekenlerin karlılıklarını artıracak operasyonel stratejiler konusunda karar almak için kullanılırlar. Kredilerdeki risk değerlendirmesinde de yine bu modellerden yararlanılır. Kredi skorlaması, insanların krediye layık olup olmaması ile ilgilenen gerçek veriye dayalı güvenilir bir değerlendirmedir.

Kredi Skoru

Bir kredi veren iki önemli konuda karar vermelidir: Birincisi, kredi başvurusunda bulunana kredi verip vermeyeceğine karar vermelidir, ikinci bir konu ise hali hazırdaki kredi çekenlerin kredi limitini yükseltip yükseltmeyeceğine karar vermelidir.

İki durumda da her ne teknik kullanılırsa kullanılsın kritik olan: Önceki müşterilerin uygulama detayları ile birlikte davranış paternleri, ve ulaşılabilir kredi geçmişi durumlarının geniş bir örneği ile işlem yapmaktır.. Bir çok teknik tüketici karakteristikleri (yıllık gelir, yaş, son çalıştığı yerdeki çalışma yılı vb.) arasındaki bağlantıları belirlemek için bu tarz bir teknik kullanır ve sonraki hikayesinin iyi mi yok sa kötü mü olduğuna bakar.

Tipik uygulama alanı kredi kartları, otomobil kredileri, ev kredileri, mortgage, posta katolog siparişleri, ve çok çeşitli bireysel kredi ürünleri olabilir.

 

Kredi Skorlama İş Amaçları

Bugünün iş şartlarında kredi skoru uygulamaları geniş bir amacı kapsamaktadır. Bu geniş amacın aşamaları şu şekildedir:

1- Ön Başvuru Aşaması (Potansiyel adayların belirlenmesi)

2- Uygulama Aşaması (Kabul edilebilir adayların belirlenmesi)

3- Performans Aşaması (Mevcut müşterilerin olası davranışlarının belirlenmesi)

Bu aşamalar alttaki listede belirtilen şekilde genelleştirilebilir:

 

1. Pazarlama Boyutu

Amaçlar:

1.1 Krediye layık müşterilerin  büyük olasılıkla promosyon aktivitelerine cevap verecek, müşteri edinme maliyetini düşürtecek ve müşteri memnuniyetsizliğini minimum yapacak şekilde belirlenmesi.

1.2 Değerli müşterileri kaybetme olasılığını öngörmek ve etkin müşteri tutma stratejilerinin formüle etmesine imkan vermek.

Örnekler

Tepki Skoru (Response Scoring): Bu skorlama modeli bir müşterinin yeni bir ürün için direk maile vereceği cevabı tahmin eder.

Kaybetmeme/Yıpratma Skoru (Retention/attrition scoring): Model, tanıtım süresi sona erdikten sonra müşterinin ürünü kullanma(kaybetmeme) ya da başka satıcıya geçme(yıpratma) ihtimalini hesaplar

 

2. Uygulama Boyutu

Amaçlar:

2.1. Krediyi genişletip genişletmeme  ya da ne kadar kredinin genişletileceğine karar vermek.

2.2. Yeni kredi başvurusu yapan kişilerin gelecek davranışlarını ve verilen kredilerin zamanında zayıf tekrar ödeme ihtimallerini tahmin etmek.

Örnek

Başvuru Sahibini Skorlama(Applicant Scoring): Yeni bir kredi başvuru sahibinin varsayılan şekilde davranıp davranmayacağını belirlemek için kullanılır.

 

3. Performans Boyutu

Amaçlar:

3.1. Mevcut borçların gelecekteki ödeme davranışlarının tahminlenmesi. Kötü müşterilerin ve problem oluşturma ihtimali bulunan müşterilerin önceden belirlenerek daha fazla uyarılması ve ödemelerinde onlara yardımcı olunması için.

Örnek:

Davranış Skorlaması (Behavioral Scoring): Mevcut borçluların risk seviyelerini belirleyen bir model  oluşturmak için kullanılır.

 

4. Kötü Borç Yönetimi

Amaç:

4.1 Tahsilat yönetim maliyetlerini en aza indirgemek ve sorunlu insanlardan mümkün olan en yüksek oranlarda  tahsilat yapabilmek için en iyi tahsilat politikasını seçmek.

Tahsilat Kararları için model skorlama (Scoring models for collection decisions):  Suçlulara ve ödeme konsunda gevşek davrananlara karşı, eldeki mevcut tekniklerden ne zaman hangi tekniği uygulamak daha uygun olur.

Kredi skorlamanın tek amacı sadece başvuru sahibinin krediye layık olup olmadığını belirlemek değil, aynı zamanda kaliteli kredi başvuruları çekmek, bu müşterileri daha sonra elde tutmak ve bir portföy elde ederek davranışlarını da kontrol altında tutmaktır.