önce M. AKÇA tarafından yazılmıştır. t-Testi

t-Testi

t-Testi hipotez testleristatistiki arasında en yaygın olarak kullanılan testtir. İki gurup verinin ortalamaları arasında belirgin bir farklılık olup olmadığını istatistiksel olarak belirlemeye çalışan bir yaklaşım olarak tanımlanabilir. t-testi’nin bir diğer adı student testidir. Küçük örnekler sınama tekniği olarak da bilinir. Böyle bilinmesinin nedeni n<30 olduğunda veya ana kütle ortalamasının normal olduğuna dair kuşku duyulduğu durumlarda uygulanabilen bir istatistik tekniğidir. Bu teknikle ilişkinin olup olmadığı söylenebilir fakat ilişkinin derecesinden söz edilmez.

Hangi Tip Durumlarda t-testini kullanırız?

– İncelenen bir gurubun daha önceden incelenmiş olan başka bir guruba ait olmadığını sorgularken.

– Bağımsız iki gurup arasında anlamlı bir farklılık bulunup bulunmadığını incelerken

– İncelenen bir gurup değişkenin farklı şartlar altında farklı tepkiler verip vermediğini incelerken.

 

Tek Gurup İçin t-testi(One Sample t-test)

Bu test genellikle bir gurup hakkında bir ön yargıda bulunulduğunda, bu öngörünün doğru olup olmadığı durumlarda kullanılır. Örnek vermek gerekirse: Bir gurup ailenin ortalama tüketimleri tahmin edilir, sonra da gerçek ile tahmin arasındaki fark kontrol edilir.  Ya da İstanbul’daki ortalama evsel doğalgaz tüketimi bilinir, fakat Kağıthane ilçesinin ana kitlenin özelliklerini taşıyıp taşımadığına bakılır.

 

Bağımsız Örneklem t-testi (Independent Samples t-test)

Birbirinden bağımsız iki gurubun ortalamaları arasındaki farkın anlamlı olup olmadığına bakılır. Genellikle sosyal bilimlerde kullanılmakta olup, yapılan sosyal ya da fiziki deneyin guruba etkilerinin ortalamalarının istatistiksel açıdan anlamlı farklılıklar oluşturup oluşturmadığı ile ilgilenilir. Bu tip araştırmalara örnek olarak şu verilebilir. ÖSS ‘de kız ve erkek öğrencilerin başarılarında anlamlı farklılıklar bulunmakta mıdır?  Evli ve bekar elektrik kullanıcılarının elektrik tüketimleri arasında bir farklılık bulunmakta mıdır?

Bir sınıfta erkek ve kız öğrencilerin aldıkları matematik puanı açısından önemli bir farklılık bulunmakta mıdır?

H0: Anlamlı bir farklılık yoktur.

H1: Anlamlı bir fark vardır.

Ortalamalarının farklı olduğunu görüyorum fakat bu farklılık rastlantısal mı yoksa anlamlı bir farklılık mıdır? Bağımsız test tablosundaki anlamlılık katsayısı eğer 0,05’ten küçükse söz konusu hipotezin istatistiksel olarak anlamlı bir fark ifade ettiği söylenebilir. ve H0 teddedilebilir.

 

Eşleştirilmiş İki Gurup Arasındaki Fark Testi (Paired-Samples t-test)

Kontrollü ve deneysel çalışmalarda kullanılmaktadır. Bu konuda alttaki 3 duruma uygun bir kullanım söz konusu olabilir:

1) Bir gurubun iki bağımsız değişkene ilişkin ortalamalarının karşılaştırılması

– Müşterilerin tasarruf bilinci ile ilgili yapılan bir araştırmada, müşterinin x yöntemi ile y yöntemi arasında tasarruf oluşturmaya yönelik düşüncesinde anlamlı bir farklılık bulunmakta mıdır?

2) Aynı guruba ait farklı zamanlarda yapılan iki ölçümün ortalamalarına ilişkin önemli bir farklılık bulunmakta mıdır?

– Fazla diye nitelenebilecek ölçüde bir fatura geldikten sonra müşterinin tüketim karakteristiği nasıl değişiyor?

– Öğrencilerin matematik özel dersi almadan önceki sınav başarısı ile ders aldıktan sonraki başarıları nasıl değişiyor.

– Seçim propagandası öncesi ve sonrasında oy anketlerineki değişim anlamlı mıdır?

3) Aynı örneklem gurubu üzerinde gerçekleşmesi zor olan çalışmalarda, arştırma konusu açısından benzer nitelikteki guruplar santi tek bir gurupmuş gibi işlem yapılır. İki ölçüme ilişkin ortalamalar mukayese edilir.

Aynı tüketim karakteristiğine sahip bir kısım’a x tasarruf yöntemi uygulanır, diğer bir guruba ise y tasarruf yöntemi uygulanır ve istatistiksel olarak bu iki gurup arasında anlamlı farklılık bulunup bulunmadığına bakılır.